Tiến độ giải ngân các chương trình mục tiêu quốc gia năm 2026 còn thấp. Một trong những nguyên nhân là việc phân bổ, giao bổ sung ngân sách trung ương còn chậm, thực hiện qua nhiều đợt và tập trung vào những tháng cuối năm, làm rút ngắn thời gian tổ chức thực hiện; bên cạnh đó, tại một số bộ, cơ quan trung ương và địa phương vẫn còn tình trạng chậm phân bổ chi tiết, vướng thủ tục đầu tư, xác định đối tượng thụ hưởng và giải phóng mặt bằng. Chính phủ đánh giá nguyên nhân, trách nhiệm của các cơ quan liên quan như thế nào và có giải pháp gì để đẩy nhanh giải ngân, bảo đảm sử dụng hiệu quả nguồn lực đã được Quốc hội quyết định?

Đến ngày 30/9/2026, tổng giải ngân kế hoạch, dự toán thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia thuộc giai đoạn 2026–2030 đạt 5,9% (khoảng 1.705,65/29.107,79 tỷ đồng); trong đó vốn đầu tư công đạt 6,9% (1.488,48/21.615,23 tỷ đồng), kinh phí thường xuyên đạt 2,9% (217,17/7.492,56 tỷ đồng). Đối với nguồn, nhiệm vụ của giai đoạn 2021–2025 tiếp tục thực hiện trong năm 2026, tổng giải ngân đạt 39,9% (khoảng 10.242,11/25.646,78 tỷ đồng); trong đó vốn đầu tư công đạt 49,1% (6.025,99/12.284,12 tỷ đồng), kinh phí thường xuyên đạt 31,6% (4.216,12/13.362,66 tỷ đồng). Tiến độ chậm có cả nguyên nhân khách quan và chủ quan. Ở Trung ương, phương án phân bổ của một số Bộ Chủ chương trình được đề xuất chậm, nên ngân sách trung ương được giao qua nhiều đợt, tập trung từ tháng 6 đến tháng 9/2026, làm rút ngắn thời gian tổ chức thực hiện. Ở một số bộ, địa phương còn chậm phân bổ, giao dự toán và xử lý các vướng mắc về đối tượng thụ hưởng, bồi thường, nguồn gốc đất, giải phóng mặt bằng, giá vật liệu và tổ chức thực hiện. Vì vậy, trách nhiệm cần được xem xét theo từng khâu, phân biệt rõ nguyên nhân do giao vốn muộn với nguyên nhân do tổ chức thực hiện. Trong thời gian còn lại của năm, Chính phủ tập trung hoàn thành phân bổ, giao kế hoạch, dự toán; yêu cầu các bộ, địa phương khẩn trương phân bổ chi tiết, rà soát từng nhiệm vụ, dự án, xử lý ngay các vướng mắc; chủ động điều chỉnh theo thẩm quyền đối với nguồn không còn nhiệm vụ chi hoặc không có khả năng thực hiện; đồng thời gắn tiến độ, kết quả giải ngân với trách nhiệm của cơ quan, đơn vị và người đứng đầu. Quan điểm là đẩy nhanh giải ngân nhưng không giải ngân bằng mọi giá mà phải bảo đảm mọi khoản chi đúng mục tiêu, đúng đối tượng, đủ thủ tục và có hiệu quả thực chất.